«Φόβοι αρχέγονοι, φαντασίας επαρωγοί»:
Ατομική έκθεση χαρακτικής του Φώτη Βάρθη
26.02 – 21.03.2026 στο Κέντρο Τεχνών ΜΕΤΣ
Στις 26 Φεβρουαρίου εγκαινιάζεται στο Κέντρο Τεχνών ΜΕΤΣ η ατομική έκθεση χαρακτικής του Φώτη Βάρθη, σε επιμέλεια της Στεφανίας Κερκή, με θέμα τον λαογραφικό τρόμο στην ελληνική παράδοση. Η έκθεση αποτελεί το δεύτερο μέρος του εικαστικού πρότζεκτ «Φόβοι αρχέγονοι, φαντασίας επαρωγοί», ενός εν εξελίξει έργου κατάδυσης στους αρχέγονους ανθρώπινους φόβους, το οποίο ξεκίνησαν ο καλλιτέχνης και η επιμελήτρια το 2025 σε συνεργασία με την ομάδα Μαυροπίνακας, και αναπτύσσεται σε τρία μέρη. Σε συνέχεια της περσινής παρουσίασης, το πρότζεκτ αποκτά φέτος τη μορφή μιας συνεκτικής ατομικής έκθεσης χαρακτικής, η οποία συνοδεύεται από δημόσιο πρόγραμμα με ομιλίες, ξεναγήσεις και εργαστήρια που επιχειρούν να διερευνήσουν περαιτέρω τις εκφάνσεις του λαογραφικού τρόμου στην τέχνη.
Ο Φώτης Βάρθης παρουσιάζει μια συλλογή ξυλογραφιών με την τεχνική της χάραξης σε πλάγιο ξύλο, ως γέφυρα ανάμεσα στην παράδοση και τη σύγχρονη εμπειρία του τρόμου. Με αφετηρία τη βυζαντινή εικονογραφία, και συνεπής στην παράδοση του Φώτη Κόντογλου, και του Ράλλη Κοψίδη, ο καλλιτέχνης προχωρά βαθύτερα τη σύζευξη νεοελληνικής χαρακτικής και λαογραφικής παράδοσης με αυτή τη νέα σειρά έργων που αναδεικνύουν αρχετυπικές μορφές του τρόμου μέσα από τη λαϊκή φαντασία, και συστήνουν μια οπτική γλώσσα που συγκεράζει το ιερό και το μακάβριο, το φως και το σκοτάδι.
Με τη νέα σειρά έργων του, ο Βάρθης συνεχίζει τη σπουδή του στην ελληνική παράδοση και αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο οι αρχέγονοι φόβοι του συλλογικού ασυνειδήτου μετασχηματίζονται για να αντανακλούν τις ανησυχίες του παρόντος. Αντλώντας έμπνευση από δημοτικά τραγούδια και παραμύθια της ελληνικής λαϊκής παράδοσης με κυρίαρχο το στοιχείο του μεταφυσικού τρόμου, ο καλλιτέχνης αναζητά τη σημασία του στην ανθρώπινη εμπειρία από τότε μέχρι σήμερα. Οι αρχετυπικοί φόβοι που αναδεικνύονται μέσα από την παράδοση δεν αποτελούν φαντασιακά κατάλοιπα του παρελθόντος κόσμου, αλλά μετουσιώσεις της ανθρώπινης υπαρξιακής αγωνίας με ισχυρό συμβολικό αποτύπωμα.
Στη σύγχρονη συνθήκη απομάγευσης, η ανάγκη επαφής με το ανοίκειο και το υπερφυσικό διαρκώς αυξάνεται και αναδεικνύεται ως μοχλός κατανόησης ενός κόσμου υπό κατάρρευση. Η έκθεση έρχεται να μας θυμίσει ότι αυτή η ανάγκη μάς στρέφει στην αφήγηση και τη φαντασία, για να ξορκίσουμε το παράλογο της ύπαρξης. Σε έναν κόσμο που απομακρύνεται από τον μύθο, γιατί μοιάζει να αναζητούμε τώρα περισσότερο από ποτέ το υπερφυσικό; Ποιοι φόβοι επιβιώνουν και τι σηματοδοτούν για τη σύγχρονη ανθρώπινη εμπειρία;
Διάρκεια έκθεσης: 26.02-21.03.2026
Ώρες λειτουργίας:
Τρίτη, Πέμπτη, Παρασκευή – 17:00-20:30
Τετάρτη, Σάββατο – 11:00-15:00
Κυριακή, Δευτέρα – κλειστά
Δημόσιο πρόγραμμα:
Πέμπτη 05 Μαρτίου
19:00 | Στον κόσμο κάποιων «αντικανονικών» δημοτικών τραγουδιών
Ομιλητής: Παντελής Μπουκάλας, συγγραφέας και μελετητής της δημοτικής ποίησης
Συντονισμός: Παναγιώτα Ανδριανοπούλου, Λαογράφος-Εθνολόγος, Μουσείο Νεότερου Ελληνικού Πολιτισμού
Μετά το πέρας της ομιλίας θα ακολουθήσει σύντομη μουσική ενότητα με την Μαρία Μελαχροινού με επιλεγμένα παραδοσιακά τραγούδια.
Σάββατο 07 Μαρτίου – 12:00 | Ξενάγηση από την επιμελήτρια και τον καλλιτέχνη
Τρίτη 10 Μαρτίου – 19:00 | Παραμύθια που στοιχειώνουν: Ο λαογραφικός τρόμος από την παράδοση στην σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία
Ομιλητές: Εμμανουέλα Κατρινάκη, Ερευνήτρια στο Κέντρο Ερεύνης Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών & Χρυσόστομος Τσαπραΐλης, συγγραφέας
Συντονισμός: Ασημένια Τσαλή, συνιδρύτρια & καλλιτεχνική διευθύντρια του Torvas Athens
Σάββατο 14 Μαρτίου
12:00 | Ξενάγηση από την επιμελήτρια & παρέμβαση της Μαρίας Βάρα, μέλος ΕΕΠ – Τμήμα Θεωρίας και Ιστορίας της Τέχνης της ΑΣΚΤ
13:00 | Ανοίκεια Πλάσματα: Συνθέτοντας Σύγχρονο Λαογραφικό Τρόμο – Εργαστήριο Δημιουργικής Γραφής του Torvas Athens (Ασημένια Τσαλή, Έλλη Βουγιούκα)
Kράτηση θέσης με σειρά προτεραιότητας κατόπιν δήλωσης ενδιαφέροντος στο [email protected]. Οι ενδιαφερόμενοι θα λάβουν email επιβεβαίωσης της συμμετοχής τους.
Πέμπτη 19 Μαρτίου
19:00 | Όψεις του λαογραφικού τρόμου στον κινηματογράφο: Από το δυτικό ανοίκειο στην ελληνική παραλογή
Ομιλητές: Βαρβάρα Κοντονή, κριτικός κινηματογράφου & Γιάννης Καντέα-Παπαδόπουλος, κριτικός κινηματογράφου (Κλικ)
Συντονισμός: Χρήστος Δερμεντζόπουλος, Καθηγητής πολιτισμικών και κινηματογραφικών σπουδών, Τμήμα Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού, Πάντειο Πανεπιστήμιο
Συντελεστές έκθεσης:
Εικαστικό έργο: Φώτης Βάρθης
Καλλιτεχνική επιμέλεια/ έρευνα: Στεφανία Κερκή
Επιστημονικοί σύμβουλοι: Μαρία Βάρα, Παντελής Μπουκάλας, Χρήστος Τριανταφύλλου
Γραφιστικός σχεδιασμός: Δημήτρης Μαλλιός
Οργάνωση Παραγωγής: Μαυροπίνακας ΑΜΚΕ
Βιογραφικά
Ο Φώτης Βάρθης (Αθήνα, 1983) αποφοίτησε το 2015 από το Α’ Εργαστήριο Χαρακτικής της ΑΣΚΤ με καθηγητή τον Γ. Γουρζή, έχοντας παρακολουθήσει επίσης το Γ’ Εργαστήριο Ζωγραφικής με καθηγητή τον Μ. Σπηλιόπουλο. Έχει παρουσιάσει το έργο του σε ατομικές και ομαδικές εκθέσεις σε Ελλάδα και εξωτερικό ενώ έργα του βρίσκονται σε ιδιωτικές συλλογές (Κολιαλή, Μοσχανδρέου, Ι. Παπακωνσταντίνου κ.ά.) και συλλογές πινακοθηκών (Δημ. Πινακοθήκη Κέρκυρας, Μαλάμου, Βαρδή κ.ά.) και τραπεζών (Alpha Bank). Έχει συνεργαστεί με μουσικούς (Villagers of Ioannina City, Μαρία Μελαχροινού – Palimpsesto Trio, κ.ά.), δημιουργώντας αυθεντικά χαρακτικά έργα για εξώφυλλα δίσκων, καθώς και με εκδοτικούς οίκους και εφημερίδες για τη φιλοτέχνηση εξωφύλλων (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Καθημερινή κ.ό.κ.). Από τις εκδόσεις Αντίποδες κυκλοφορούν τα βιβλία του: Η Ρομφαία της Αυγής (2015), ένα παραμύθι βασισμένο σε 14 χαρακτικά, και Γυναίκες που επιστρέφουν (2020, σε κείμενα Χρυσόστομου Τσαπραΐλη), μια σειρά χαρακτικών & διηγημάτων με θέμα τη γυναίκα στα παραδοσιακά δημοτικά τραγούδια των παραλογών. Έχει συνεργαστεί με εκδοτικούς οίκους και εφημερίδες για τη φιλοτέχνηση εξωφύλλων (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Καθημερινή κ.ά.).
Η Στεφανία Κερκή γεννήθηκε στην Αθήνα το 1990 με καταγωγή από τα Άγραφα και την Ήπειρο. Σπούδασε Νομική στο ΑΠΘ και Πολιτιστική Διαχείριση στο Πάντειο. Έχει συνεργαστεί με φορείς και δίκτυα πολιτισμού για το σχεδιασμό, την εξεύρεση πόρων και την υλοποίηση πολιτιστικών και εκπαιδευτικών προγραμμάτων και καλλιτεχνικών παραγωγών. Άρθρα και λογοτεχνικά κείμενά της έχουν δημοσιευθεί σε έντυπα και ηλεκτρονικά περιοδικά. Σήμερα εργάζεται στο χώρο της οπτικοακουστικής παραγωγής και συνεχίζει τις μεταπτυχιακές σπουδές της στο Τμήμα Θεωρίας και Ιστορίας της Τέχνης της ΑΣΚΤ. Το πρώτο της βιβλίο, η συλλογή διηγημάτων «Σατόρ», θα κυκλοφορήσει τον Μάρτιο από τις εκδόσεις Σμίλη.